Deze week: de eerste grote cijfers over AI in Vlaamse scholen, een debat over AI-soevereiniteit met minister Demir, een waarschuwing over klasfoto’s in AI-tools, chatbots als vertrouwenspersoon en een VUB-team bij OpenAI. De nieuwsmolen draait weer op volle toeren nu het schooljaar gestart is. Vijf zaken die je deze week wil meenemen:

1. MAIVO brengt voor het eerst in kaart hoe Vlaamse scholen AI gebruiken: aanwezig, maar verkennend en informeel. Het MAIVO-onderzoek van KU Leuven, UGent, UAntwerpen en Profacts bevroeg 403 schoolleiders, 111 ICT-coördinatoren, 586 leerkrachten en 636 leerlingen uit 482 scholen. AI is duidelijk aanwezig, maar het gebruik is zelden structureel ingebed: leerlingen zoeken er vooral informatie mee op en verbeteren teksten, leerkrachten gebruiken het voor lesvoorbereiding en lesmateriaal. Knack voegt daar een opvallende vaststelling aan toe: veel leerkrachten schamen zich voor hun AI-gebruik, en onderzoekster Fien Depaepe pleit voor blijvende aandacht voor AI-geletterdheid van leerkrachten.

2. Debat in het Wintercircus: Vlaanderen wil AI-soeverein zijn, maar leunt op Microsoft. Trends deed verslag van het debat “Onderwijs in tijden van AI” in Gent, met 750 aanwezigen en minister Zuhal Demir. Cijfers van de Vlaamse Scholierenkoepel: de helft van bijna 20.000 bevraagde scholieren gebruikt AI meerdere keren per week, tegenover één op de drie leraren, en één op de drie leerlingen controleert zelden wat een AI-tool voorschotelt. Demir verwees naar het AI-kader dat met de vijf universiteiten en tien miljoen euro wordt uitgewerkt; de scherpste vraag kwam uit de zaal, van een informaticaleerkracht die wilde weten waarom de overheid naar Copilot grijpt.

3. Denk twee keer na voor je een klasfoto in een AI-tool oplaadt. Nu de schoolfotograaf opnieuw langskomt, waarschuwt Janna Everaert (UGent) in Knack dat we te weinig stilstaan bij wat er achter de schermen gebeurt wanneer leerkrachten, ouders of jeugdleiders foto’s van kinderen opladen om er een kleurplaat of stripfiguur van te maken. Net zoals bij sociale media moet het besef over gegevensbescherming ook bij AI-tools indalen. Een concrete afspraak voor het ICT-beleidsplan dat sinds 1 september verplicht is.

4. Vier op de tien studenten vroegen AI al om advies over hun mentale gezondheid. Studentenblad Veto interviewde psycholoog Tom Van Daele (KU Leuven en Thomas More) over jongeren die met chatbots over hun mentale gezondheid praten. Bij eerstejaars Toegepaste Psychologie had veertig procent AI daar al voor gebruikt. Van Daele wijst op de risico’s: de chats zijn minder privé dan gebruikers denken, het advies kan fout zijn en de tools bevestigen graag wat je zegt. Een gespreksonderwerp voor leerlingenbegeleiders en klastitularissen.

5. VUB-team enige Belgische instelling in nieuw onderzoeksprogramma van OpenAI. Het Data Analytics Lab van professor Andres Algaba werd geselecteerd voor de Economic Research Exchange van OpenAI, dat de economische en maatschappelijke impact van AI onderzoekt. Uit meer dan 460 aanvragen werden veertien projecten gekozen, waarvan slechts twee geleid vanuit een EU-universiteit. Het VUB-project onderzoekt hoe AI het tempo en de richting van wetenschappelijk onderzoek verandert.

Ook gelezen: een opiniebijdrage op Schoolit die pleit om AI-geletterdheid structureel in hogere opleidingen op te nemen, met Odisee als voorbeeld van aangepaste evaluatie. Suggesties? Laat het weten via GitHub.