Academische hoek
Wat zegt de wetenschap over AI in het onderwijs? Hier vatten we recent academisch onderzoek samen in het Nederlands — met telkens een link naar de originele (meestal Engelstalige) publicatie. We geven voorrang aan gerandomiseerde studies, meta-analyses en rapporten van grote instellingen, en Vlaams onderzoek krijgt altijd voorrang.
-
Gerandomiseerde studie bij 2.379 studenten: toegang tot een in de cursus ingebouwde AI-tutor leidde tot lagere cijfers en minder betrokkenheid
hoger-onderwijsprofessionele-bacheloracademische-bachelor vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijktools-en-platformen internationaal academische-publicatie
In een gerandomiseerde studie met 2.379 bachelorstudenten en 30 docenten aan een grote Amerikaanse openbare universiteit onderzochten Jing Liu en collega’s wat toegang tot een in de cursus geïntegreerde generatieve AI-tutor doet met de prestaties en de betrokkenheid van studenten.
-
Europese Commissie bundelt het bewijs over generatieve AI in het onderwijs: betere prestaties betekenen nog niet beter leren
basisonderwijssecundair-onderwijshoger-onderwijslerarenopleiding vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijkprofessionaliseringbeleid-en-regelgeving eu academische-publicatie
In het evidentieoverzicht “Friend or foe?” zet de Europese Commissie het wetenschappelijk en internationaal onderzoek op een rij over wat generatieve AI betekent voor leerlingen, leraren, ouders en onderwijssystemen in de EU.
-
Een simpel bericht 'je vroeg meteen de oplossing' halveert het uitbesteden van denkwerk aan een AI-assistent, blijkt uit experiment met 704 deelnemers
secundair-onderwijshoger-onderwijs wiskundevakoverschrijdend onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijktools-en-platformen eu academische-publicatie
In een vooraf geregistreerd online experiment bij 704 volwassen deelnemers uit het Verenigd Koninkrijk onderzochten Sebastian Maier, Kai Schwabe, Manuel Schneider en Stefan Feuerriegel van de LMU München hoe je kunt vermijden dat lerenden hun denkwerk aan een AI-assistent uitbesteden zonder de toegang tot die AI te beperken.
-
PISA 2025 bij 760.000 vijftienjarigen: wie AI inzet voor schooltaken scoort lager op wetenschappen, wekelijks gebruik 'om te leren' niet
secundair-onderwijstweede-graad vakoverschrijdendnatuurwetenschappen onderzoek-en-evidentieai-geletterdheidbeleid-en-regelgeving internationaal academische-publicatie
Het eerste deel van de PISA 2025-resultaten van de OESO, een grootschalige internationale peiling bij meer dan 760.000 vijftienjarigen in 91 landen en economieën, koppelt voor het eerst het gebruik van AI-chatbots aan leerprestaties in wetenschappen.
-
'Met een Thermomix verleer je koken': leerwetenschappers bieden een keukenmachine-analogie om AI-gebruik in de les te beoordelen
secundair-onderwijshoger-onderwijslerarenopleiding vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijkai-geletterdheid internationaal academische-publicatie
In een conceptueel paper stellen de leerwetenschappers Nikol Rummel, Valentina Nachtigall en Ernesto Panadero een analogie voor tussen de Thermomix, een slimme keukenmachine die evenveel enthousiasme als kritiek oproept, en het gebruik van generatieve AI door lerenden.
-
Studie bij bijna 40.000 leerlingen: wie AI gebruikt voor emotionele steun, kampt dubbel zo vaak met ernstige emotionele problemen
lager-onderwijssecundair-onderwijs vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentieethiek-en-maatschappij internationaal academische-publicatie
Onderzoekers van de Universiteit van Ottawa analyseerden in een cross-sectionele studie de antwoorden van 39.761 leerlingen van het vierde leerjaar tot het laatste jaar secundair in vier Ontariose schoolbesturen, om na te gaan hoe het gebruik van generatieve AI voor emotionele steun samenhangt met hun mentale gezondheid.
-
Klasstudie met LLM-tutor 'Math with Matt': emotionele steun maakt leerlingen niet beter in algebra, wel efficiënter
eerste-graad wiskunde onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijktools-en-platformen internationaal academische-publicatie
Een klasstudie bij leerlingen van het zevende leerjaar (eerste graad secundair) vergeleek twee versies van een intelligent tutorsysteem voor algebra, om te onderzoeken of emotionele steun via een groot taalmodel het leren en de wiskundeangst beïnvloedt.
-
Tweejarig gerandomiseerd experiment met Khanmigo: AI-tutor helpt amper meer dan gewoon oefenen, omdat leerlingen hem nauwelijks gebruiken
eerste-graad wiskunde onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijk internationaal academische-publicatie
Economen Philip Oreopoulos en Nina Low voerden een tweejarige cluster-gerandomiseerde studie uit in 18 Amerikaanse middenscholen in Tennessee, waar leerlingen tijdens dagelijkse remediëringslessen wiskunde oefenden met Khan Academy en de AI-tutor Khanmigo, ingesteld om te coachen in plaats van antwoorden te geven.
-
Studie van 14.637 chatbotantwoorden: LLM-tutoren leggen vooral uit en lossen op, echt begeleiden doen ze zelden
hoger-onderwijs informatica-digitale-competenties onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijk internationaal academische-publicatie
Onderzoekers analyseerden 14.637 antwoorden van een LLM-tutor aan 203 studenten in een universitair vak over artificiële intelligentie, om na te gaan hoeveel directe hulp zulke chatbots geven in authentieke leerinteracties.
-
Gerandomiseerd experiment: AI dicht driekwart van de prestatiekloof tussen hoog- en laaggeschoolden
levenslang-leren vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentieai-geletterdheid internationaal academische-publicatie
Economen van onder meer University of Nottingham en Tulane University voerden een gerandomiseerd online experiment uit met 1.174 volwassenen tussen 25 en 45 jaar, die een probleemoplossende werktaak maakten met of zonder generatieve AI-assistent, gevolgd door een module zonder AI.
-
PNAS-studie: generatieve AI zonder vangrails kan het leren schaden
secundair-onderwijs wiskunde onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijk internationaal academische-publicatie
Gerandomiseerde studie bij middelbare scholieren wiskunde: onbeperkte toegang tot een standaard GPT-4-chatbot verbeterde de oefenprestaties, maar schaadde het leren zodra de AI werd weggenomen.
-
Meta-analyse: overwegend positieve effecten van generatieve AI op leerresultaten
hoger-onderwijs vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentie internationaal academische-publicatie
Systematische review en meta-analyse in Educational Research Review over het effect van generatieve AI op leerresultaten van universiteitsstudenten.
-
RCT: kan generatieve AI het zelfregulerend leren van scholieren versterken?
secundair-onderwijseerste-graadtweede-graad vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijk internationaal academische-publicatie
Gerandomiseerde studie in Educational Psychology Review bij 371 leerlingen (grades 7-9, vergelijkbaar met eerste en tweede graad secundair) die onderzoekt of AI-ondersteuning het zelfregulerend leren kan versterken.
-
Sneller klaar, minder geleerd: studietijd op wiskundeoefeningen daalt fors door AI
hoger-onderwijs wiskunde onderzoek-en-evidentieevaluatie-en-fraude internationaal academische-publicatie
De studietijd van studenten op wiskundeproblemen waar AI goed in is, daalde na de lancering van ChatGPT met 2,8% per kwartaal — cumulatief 26,9% over elf kwartalen.
-
Onderzoek: AI-toegang verhoogt testscores — vooral bij wie AI om uitleg vraagt
hoger-onderwijs vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentiedidactiek-en-lespraktijk internationaal academische-publicatie
In een gerandomiseerd experiment van Zara Contractor en Germán Reyes verhoogde toegang tot generatieve AI de testscores van universiteitsstudenten onmiddellijk met 0,27 standaarddeviatie, en die winst bleef een week later overeind.
-
Ruim 80% van studenten gebruikt generatieve AI binnen twee jaar na ChatGPT-lancering
hoger-onderwijs vakoverschrijdend onderzoek-en-evidentieai-geletterdheid internationaal academische-publicatie
Onderzoek aan een Amerikaanse eliteuniversiteit documenteert dat meer dan 80% van de studenten generatieve AI gebruikte binnen de twee jaar na de lancering van ChatGPT.
Hoe we deze hoek vullen: we scannen wekelijks open databanken van wetenschappelijke publicaties — OpenAlex, arXiv en Semantic Scholar — aangevuld met rapporten van OESO, UNESCO en de Europese Commissie. Suggesties? Laat het ons weten.