De belangrijkste internationale ontwikkelingen rond AI en onderwijs sinds nieuwjaar, thematisch gegroepeerd en telkens geduid voor Vlaanderen. De feiten staan er met bron bij; de duiding is onze interpretatie.

1. Het EU-kader kreeg dit jaar tanden. Op 18 juni lanceerden de Europese Commissie en de OESO het definitieve AI Literacy Framework voor basis- en secundair onderwijs: vier domeinen (engage, create, manage, shape) en 19 competenties, gevalideerd door feedback van ruim 2.000 leraren uit meer dan 100 landen. En op 2 augustus werden de verplichtingen voor hoog-risico-AI-systemen van de AI-verordening van kracht: AI die meebeslist over toelating, beoordeling of doorverwijzing vereist nu risicomanagement, logging en menselijk toezicht.

Wat betekent dit voor Vlaanderen? Het AILit-kader is dé kandidaat om de AI-geletterdheidsverplichting (AI Act art. 4) concreet in te vullen — scholen hoeven geen eigen referentiekader uit te vinden. En sinds augustus is de vraag “welke AI zit er in onze leerlingvolg- en evaluatiesystemen?” geen theoretische meer: inventariseer wat leveranciers ingebouwd hebben.

2. Landen kiezen elk hun eigen route. Denemarken verplicht mondelinge verdediging van schrijftaken en schermmonitoring bij examens, na eerder al een praktische gids voor rechtmatig AI-gebruik. China maakt AI-lessen verplicht vanaf schooljaar 2026-2027, maar verbiedt zelfstandig GenAI-gebruik in het basisonderwijs. De VS maken AI een prioriteit bij federale onderwijssubsidies, het VK scherpte zijn veiligheidsstandaarden voor educatieve AI-producten aan (geen kant-en-klare antwoorden als standaard, geen antropomorfisering), en Nederland kondigde een regieplan aan tegen afhankelijkheid van commerciële AI-modellen.

Wat betekent dit voor Vlaanderen? Het internationale spectrum loopt van omarmen (China, VS) tot indammen (Denemarken). De Vlaamse AI-strategie die met de 10 miljoen euro van minister Demir wordt uitgewerkt, kan uit elk model lenen: de Britse productstandaarden zijn direct bruikbaar als checklist bij toolkeuze, het Nederlandse regieplan als model om niet elk bestuur apart te laten onderhandelen met techleveranciers.

3. Het onderzoek wordt scherper — en ongemakkelijker. De OECD Digital Education Outlook 2026 waarschuwt voor een “mirage of false mastery”: leerlingen met AI voltooiden in aangehaald onderzoek 48% meer taken, maar presteerden 17% slechter zodra de AI wegviel. Een grootschalige studie op tien jaar ALEKS-wiskundedata (3,2 miljoen leerinteracties, nog niet peer-reviewed) vond sinds ChatGPT fors kortere studietijden maar 25% lagere scores op gecontroleerde retentietoetsen — behalve onder toezicht.

Wat betekent dit voor Vlaanderen? Dit is het sterkste signaal tot nu toe dat ongestuurd AI-gebruik het leren kan uithollen, precies wat Vlaamse leraren intuïtief aanvoelen in het huiswerkdebat. De les is niet “verbieden” maar “sturen”: AI-gebruik koppelen aan didactische doelen en het leerproces toetsen, niet alleen het eindproduct.

4. De platformrace om de leraar is losgebarsten. Microsoft Elevate for Educators (gratis opleiding + AI-tools), Google’s gratis Gemini-functies en Classroom-integratie, Anthropic’s gratis Claude for Teachers en OpenAI’s nieuwe aanbod voor K-12, hoger onderwijs en studenten verschenen allemaal in de eerste helft van 2026.

Wat betekent dit voor Vlaanderen? Gratis is niet gratis: wie nu een ecosysteem kiest, kiest voor jaren. Weeg naast functionaliteit ook databescherming (AVG), de AI Act-conformiteit en de Britse veiligheidsstandaarden mee — en hou de vraag op tafel wie de pedagogische regie heeft: de leraar of het platform.

Vanaf nu verschijnt de internationale digest wekelijks, telkens met duiding voor Vlaanderen.